Metsel- en voegwerken PDF Afdrukken E-mail

Balletje

Samengeknepen hoeveelheid voegspecie die de voeger in de hand houdt en van waaraf hij met de voegspijker de (stoot)voeg en bij snij- en knipwerk ook de lintvoeg vult

Bastaard- of basterdmortel

Mortel waarvan het bindmiddel zowel uit cement als kalk bestaat, maar van geen van beide bestanddelen zoveel bevat, dat er sprake is van cement- of kalkmortel

Bindmiddel

Het bestandsdeel van de specie dat de verharding en daarmee te verkrijgen, watervaste samenhang verzorgt. Borstelen: Met een ruige borstel krachtig stófferen met het doel de voeg een duidelijk streepreliëf te geven

Carbonateren/carbonatatie

Reactie met kooldioxide

Cement

Cement is een fijngemalen anorganische stof die na het mengen met water een pasta vormt die bindt en verhardt door middel van hydratatie-reacties en -processen (hydraulisch bindmiddel). Deze pasta behoudt na verharding haar sterkte en stabiliteit, ook onder water

Cementmortel

Mortel waarvan het bindmiddel voor tenminste 75% uit cement bestaat

Consistentie

Maat voor de combinatie van de samenhang van specie en het gemak waarmee die kan worden vervormd

Dagge of dagger

Speciaal gevormd voegijzer waarmee de daggestreek wordt aangebracht

Deegkalk

Luchtkalk in pastavorm

Doorstrijkwerk

Voegafwerking, bestaande uit het direct door de metselaar afwerken van de metselspecie

Dubbel geda(agd)

Van een dubbele daggestreek voorzien

Dagge of dagger

Speciaal gevormd voegijzer waarmee de daggestreek wordt aangebracht

Fijnheidsmodulus

Eenhonderdste van de som van de cumulatieve gehalten aan delen die op elk van de zeven volgens NEN 2560 tot en met 0.125 mm blijven liggen

Gaasje of kam

(Roesvast)stalen gaasje, geklemd tussen twee latjes, waarmee na het vullen van de voegen met specie en het verdichten daarvan, meestal in een diagonale beweging over het metselwerk wordt gestreken, teneinde overtollige specie te verwijderen en de voeg licht ruw oppervlak te geven

Gedagd of gedaagd

Voegwerk voorzien van een daggestreek

Hoogovencement

Cement dat naast portlandcement een belangrijk deel gegranuleerde hoogovenslak bevat en waarbij de kalk die vrijkomt bij de verharding van het aandeel portlandcement, de slak activeert om eveneens met water te reageren

Hydrateren/hydratatie

Het binden van water

Hydraulisch verhardend

Verhardend door reactie met water, waarna het reactieproduct waterbestendig is

In de rot zetten

Luchtkalk ter verbetering van de verwerkbaarheid en de algemene kwaliteit nat maken en gedurende zekere tijd bewaren

Kalkmortel

Mortel waarvan het bindmiddel voor tenminste 75% uit kalk bestaat. Luchtverhardend

Verhardend door reactie met kookdioxide (uit de lucht). Leisteen: Versteende klei

Lintvoeg

Voeg evenwijdig aan de lengterichting van de steen; in het algemeen de horizontale voeg

Luchtkalk

Poeder dat aan de lucht verhardt en dat is verkregen door kalksteen tot omstreeks 900°C te verhitten en vervolgens met water te overgieten (blussen)

Mechanische verdichting, ook wel mechanisch voegen

Verdichten van de handmatig ingebrachte specie met behulp van een door perslucht in trilling gebrachte voegspijker. Nabehandelen: Het treffen van maatregelen na het voegen, die beogen het verbranden van de jonge voegmortel te voorkomen, in het algemeen bestaande uit het gedurende enige tijd enkele keren bevochtigen van het metselwerk

Poederkalk

(Lucht)kalk in poedervorm

Portlandcement

Portlandcement, bereid uit nagenoeg ijzervrije grondstoffen

Portlandslakcement

Portlandcement dat een gering aandeel aan gemalen, gegranuleerde hoogovenslak bevat

Gegranuleerde hoogovenslak

Slak die vrijkomt bij de ijzerbereiding en die met behulp van water snel is afgekoeld

Portlandvliegascement

Portlandcement dat een deel poederkoolvliegas bevat

(Poederkool)vliegas

Bijproduct van kolengestookte electriciteitscentrales

Portlandpuzzolaancement

Portlandcement dat een deel puzzolane stof bevat

Portlandleisteencement

Portlandcement dat een deel zwakgebrande leisteen bevat

Portlandkalksteencement

Portlandcement dat een deel gemalen kalksteen bevat

Portlandcomposietcement

Portlandcement dat naast portlandklinker ook andere stoffen zoals gegranuleerde hoogovenslak, puzzolane stof en vliegas bevat

Prefab-(voeg)mortel of fabrieks(voeg)mortel

Fabrieksmatig vervaardigd mengsel, aangeleverd in zakken ,bigbags of silo's

Putkalk

Deegkalk die gedurende zekere tijd in een put of kelder is bewaard

Puzzolaancement

Portlandcement dat een belangrijk deel aan puzzolane stof bevat

Hydraulische kalk

Poeder dat voor een deel met water en voor een ander deel aan de lucht verhardt en dat is verkregen door een innig mengsel van kalksteen en klei tot omstreeks 1200°C te verhitten den daarna gedeeltelijk te blussen

Puzzolane stof

Stof die amorf kiezelzuur bevat (tras, zwakgebrande klei of leisteen, vliegas, silicafume, metakaoliën) en die niet met water of aan de lucht verhardt, maar bij aanwezigheid van (lucht)kalk onder binden van die kalk wel met water kan reageren

Puzzolane verharding

Verharding van amorf kiezelzuur bevattende specie, door reactie van de kiezelzuur met kalkhydraat en water

Rei

Houten of metalen liniaal waarlangs bij knip- en snijwerk de specie in de lintvoegen met behulp van het voegmes, tweezijdig van een facetkantje wordt voorzien, dan wel waarlangs bij platvol werk in het midden van de lint- en/of de stootvoeg een rechte vóór (daggestreek, ook wel -minder mooi- dagstreep) wordt aangebracht

Smetten

Het bevuilen van de stenen met specie

Stofferen

Met een langharige borstel, meestal diagonaal over het vers gevoegde metselwerk strijken, teneinde overtollige speciedelen (bramen) te verwijderen

Stootvoeg

Voeg evenwijdig aan de dikterichting van de steen; in het algemeen de verticale voeg

Spaar- of raapbord

Bord met al dan niet eronder gemonteerd handvat, van waaraf de specie met behulp van het voegijzer of de voegspijker in de voegruimte wordt gewerkt

Sterk hydraulische kalk

Hydraulische kalk die voor een belangrijk deel met water verhardt

Steenkalk

Luchtkalk van kalksteen

Schelpkalk

Luchtkalk van schelpen

Sulfaat bestendig portlandcement

Portlandcement met een gehalte aan tricalciumaluminaat van ten hoogte van 3%

Trasmortel

Mortel op basis van tras en kalk (traskalkmortel) of tras en portlandcement (trascementmortel)

Tras

Gemalen tutsteen; werkt alleen als bindmiddel in combinatie met kalkhydraat en water

Tufsteen

In de natuur gecompacteerde vulkanische as

Uitgestelde verharding

Het opnieuw op gang komen van de sterkteontwikkeling van verbrande mortel bij hernieuwde watertoevoer

Verbranden of verdorsten

Verharden van hydraulisch bindmiddel met te weinig water om een goede sterkteontwikkeling mogelijk te maken

Voegzand

Zand voor het aanmaken van voegspecie of dat is toegepast in voegmortel

Verdichten

Het vergroten van het contact tussen de deeltjes van specie, door in een al dan niet heen-en-weer gaande beweging van het voegijzer druk op de specie uit te oefenen en waarbij lucht en/of water wordt uitgedreven

Voegijzer of voegspijker

Gereedschap waarmee de voegspecie in de voegruimte wordt gebracht, verdicht en al dan niet gladgestreken

Voegmes

Schoenmakersmes, in vorm geslepen plamuurmes of iets dergelijks, waarmee bij knip- en snijwerk de schuine kanten worden gesneden

Voeghardheid

Kwaliteitskenmerk van voegwerk. Mediaan van 9 terugslagwaarden van de pendelhamer PM van Schmidt

Voeghardheidsklasse

Voeghardheidswaarden, vallend tussen zekere onder- en bovengrens

Voeg

Met mortel gevulde ruimte tussen de stenen van metselwerk

Voeger

Degene die het voegwerk uitvoert, meestal een daarin gespecialiseerd persoon

Voegwerk

Het totaal aan (afgewerkte) voegen. Voegtype: Vormen van voegwerk, onderscheiden naar de vorm, structuur en/of wijze van vervaardiging . Bijvoorbeeld: platvol of verdiept; gladgestreken of rum; hol of bol, geknipt of gesneden

Voegroller of Pointmaster

Apparaatje dat op twee wieltjes in een heen-en-weer gaande beweging over de stenen wordt voortbewogen en waarbij een voegelement met een bepaalde profilering over de voegspecie glijdt en verdicht en die aldus de gewenste vorm geeft

Voorbevochtigen

Het bevochtigen van het metselwerk vóór aanvang van het voegen, met het doel een betere condities voor de verharding van de specie te bewerkstelligen

Voegspecie

Het met water aangemaakte,(nog) verwerkbare mengsel van bindmiddel(en) en zand

Voegmortel

Verharde (voeg)specie; ook wel het mengsel van droge bestandsdelen

Werkmortel

Op de bouwplaats vervaardigd mengsel van bindmiddel en zand

Zanderige mortel

Mortel die qua samenhang de indruk van los zand maakt en zijn bindende kracht heeft verloren

Zwak hydraulische kalk

Hydraulische kalk die voor een gering deel met water verhardt